Wstęp
Warunkiem koniecznym uzasadniającym pozew o rozwód jest zaistnienie zupełnego i trwałego rozkładu pożycia małżeńskiego. Oznacza to stan, w którym nastąpiło trwałe zerwanie więzi fizycznych, emocjonalnych oraz gospodarczych łączących dotychczas małżonków. Stan ten określamy separacją faktyczną małżonków.
Do powstania takiej separacji dochodzi wskutek zaistnienia szeregu przyczyn, za które mogą być odpowiedzialni oboje małżonkowie lub jedno z nich. Zatem w pozwie rozwodowym należy określić, czy chcemy, aby sąd orzekał o winie rozkładu pożycia małżeńskiego, czy też wydał orzeczenie bez orzekania o winie.
W pierwszym wypadku trzeba wskazać, czy orzeczenie rozwodu ma nastąpić z winy obu stron, czy też jednej z nich. W praktyce najczęściej pozew wskazuje, iż małżeństwo powinno być rozwiązane z winy przeciwnika procesowego, czyli pozwanego.
Rozwód z orzekaniem o winie
W przypadku gdy sąd orzeknie o wyłącznej winie jednego z małżonków, małżonek ten może zostać zobowiązany do alimentowania małżonka niewinnego — w razie gdy wskutek orzeczenia rozwodu nastąpi istotne pogorszenie się jego sytuacji materialnej.
Modelowym przykładem będzie stan faktyczny, w której wyłączną przyczyną rozwodu jest np. alkoholizm jednego z małżonków, który osiągał duże dochody z pracy zarobkowej, natomiast małżonek niewinny dotąd nie pracował, zajmując się domem i opieką nad dziećmi. W takiej sytuacji małżonek niewinny traci źródło finansowania, jakim były dochody drugiego małżonka.
Ważne: Małżonek, który nie został uznany wyłącznie winnym rozkładu pożycia małżeńskiego, może po rozwodzie domagać się od byłego małżonka alimentów również w wypadku, gdy znajdzie się w niedostatku — niezależnie od tego, z czyjej winy orzeczono rozwód.
Alimentów będzie mógł się domagać małżonek w przypadku gdy rozwód orzeczono:
Kolejnym skutkiem orzeczenia o wyłącznej winie współmałżonka jest to, iż małżonek niewinny nie ma obowiązku alimentacyjnego względem niego. Nie będzie musiał płacić alimentów nawet wtedy, gdy małżonek wyłącznie winny znajdzie się w niedostatku.
Konkludując, orzekanie o winie może przynieść korzyści wyłącznie wtedy, gdy sąd orzeknie o wyłącznej winie współmałżonka. Są to dwie korzyści w sferze alimentacyjnej:
Wymaga podkreślenia, iż orzeczenie wyłącznej winy nie ma żadnego znaczenia prawnego dla kwestii podziału majątku po rozwodzie, władzy rodzicielskiej nad dziećmi ani wysokości alimentów dla dzieci.
Postępowanie, w którym domagamy się orzeczenia o winie, wymaga przedstawienia dowodów winy współmałżonka — z reguły jest zatem procesem długotrwałym i kosztownym. Wymaga pokrycia kosztów przeprowadzenia takich dowodów (stawiennictwo świadków, opinie biegłych), a wynagrodzenie pełnomocnika jest zazwyczaj wyższe niż w przypadku rozwodu za porozumieniem stron.
Statystycznie najwięcej takich procesów kończy się orzeczeniem o winie obu stron — sąd nie ustala bowiem stopnia winy. Nawet gdy wina jednej strony jest niewątpliwa i przeważająca, rozwód może zostać orzeczony z winy obu stron, jeśli sąd stwierdzi najmniejszy stopień winy po drugiej stronie.
Rozwód bez orzekania o winie
Rozwód bez orzekania o winie jest mniej skomplikowany. Jak nazwa wskazuje, nie wymaga udowodnienia winy, dlatego zakończenie sprawy może nastąpić znacznie szybciej. Często zdarza się, iż sprawa zostaje rozstrzygnięta na pierwszej rozprawie — zwłaszcza gdy małżonkowie dojdą do porozumienia w kwestiach dotyczących władzy rodzicielskiej, sposobu kontaktów z dziećmi oraz wysokości alimentów.
Trzeba jednak pamiętać, że orzeczenie rozwodu bez orzekania o winie skutkuje utrzymaniem obowiązku alimentacyjnego pomiędzy rozwiedzionymi małżonkami w sytuacji, gdyby były małżonek popadł w niedostatek. Obowiązek taki zasadniczo trwa pięć lat od orzeczenia rozwodu, choć w wyjątkowych wypadkach może zostać przedłużony przez sąd. Obowiązek ten wygasa również w razie zawarcia małżeństwa przez uprawnionego do alimentacji.
Wybór właściwej drogi jest sprawą indywidualną i zależy od konkretnej sytuacji, w jakiej znalazła się strona. Mam nadzieję, iż artykuł wyjaśnił dobre i złe strony każdego rozwiązania i pomoże niezdecydowanym w podjęciu właściwej decyzji.
